Bu deprem uyarı mıydı

Bu deprem uyarı mıydı

Doğu Anadolu Fayı Bingöl Karlıova’dan başlayıp, Hatay’a kadar devam eden sol yönlü doğrultu atım mekanizmasına sahip olup, Kuzey Anadolu fay zonundan sonra en tehlikeli fay zonlarından biridir...

25 Ocak 2020 - 10:56 - Güncelleme: 25 Ocak 2020 - 12:06

Doğu Anadolu Fayı Bingöl Karlıova’dan başlayıp, Hatay’a kadar devam eden sol yönlü doğrultu atım mekanizmasına sahip olup, Kuzey Anadolu fay zonundan sonra en tehlikeli fay zonlarından biridir.

Bu fay zonunda ortalama hareket 10 mm/y’dır. Uzun bir süredir uykuda olan Doğu Anadolu Fay zonu meydana gelen depremle tekrar aktif olduğunu hatırlatmıştır. Zonun uzunluğu yaklaşık 600 km olup, 6 farklı segmentten oluşmaktadır. Kuzey Anadolu fay zonu ise sağ yönlü doğrultu atımlı faylanmaya sahiptir. Son yüzyılda Doğu Anadolu fayı üzerinde meydana gelmiş deprem sayısı azdır. Genel olarak 6 büyüklüğünden depremler meydana gelmektedir. Karlıova-Bingöl, Palu-Hazar, Hazar-Sincik, Çelikhan-Gölbaşı, Gölbaşı-Türkoğlu ve Türkoğlu-Antakya segmentleridir. Bu kollar üzerinde sismik boşluklar bulunmaktadır.

Tablo 1: Elazığ depremi sonrası meydana gelen depremler (B.Ü.Kandilli Rasathanesi KRDAE, BDTİM)

SİVRİCE (ELAZIĞ)’DE MEYDANA GELEN DEPREMLER

2004 yılında  M: 5.3 ve 2007’de (M: 5.4) büyüklüğünde depremler meydana gelmiştir. 2019 yılında Sivrice (Elazığ)’da Nisan (5.2) ve Aralık (5.1) aylarında iki deprem meydana gelmiştir. Bu depremler Hazar-Sincik segmenti üzerinde meydana geldiği (Demirtaş, 2019) ve aynı segment üzerinde 1874 (Ms:7.1) ve 1875 (Ms:6.8) yıllarında yani 144 yıl önce M: 7’den büyük depremler meydana gelmiştir. Ortalama yerdeğiştirme 3 metredir. Yani 6.5 büyüklüğündeki (Kandilli) Sivrice depreminde ortalama 2 metrelik bir yerdeğiştirme, depremde hasar verici bir durumu ortaya çıkarabilecek düzeydedir

(Şekil-1).AFAD depremin büyüklüğünü 6.8 olarak belirlemiştir (Şekil-2). USGS tarafından (Mw:6.7) Doğanyol (Malatya) 4 km DKD’da depremin Keban barajına çok yakın bir noktaya meydana gelmiştir. EMSC tarafından 6.8 büyüklüğü olarak verilmiştir.

Tablo-1’de 6.5 büyüklüğündeki depremden sonra meydana gelen artçı depremlerin dağılımı gösterilmiştir. Farklı kurumlardan tarafından deprem büyüklükleri Hazar Sincik segmentinin güneyindeki Doğanyal-Sincik fay hattı üzerinden meydana gelmiştir. Depremin sol yönlü faylanmaya sahip normal bileşenli bir deprem olması muhtemeldir.

 

Şekil-1: 6.5 büyüklüğündeki Sivrice depreminin meydana geldiği lokasyon

Şekil- 2: AFAD tarafından 6.8 büyüklüğündeki deprem ve artçıların dağılımı

Nisan 2019 depremi sonrası Demirtaş (2019) tarafından yayınlanan raporda, Doğu Anadolu fay segmentindeki durum verilmiştir (Şekil-3). Sarı ile işaretlenen yerler sismik boşluk olarak yani deprem üretme potansiyeli öncelikle yüksek olan yerler olarak işaretlenmiştir.

Şekil-3: Demirtaş (2019) tarafından yayınlanan ve Doğu Anadolu Fay zonundaki segmentler ve ürettikleri depremler

HAYATINI KAYBEDEN VATANDAŞLARIN SORUMLUSU KİMDİR

Her doğa olayı bir tehlikedir. Tehlikenin can kaybına yani afete dönüşmesi alınmayan önlemlerden kaynaklanmaktadır. Bu önlemleri almak kamunun sorumluluğundadır.

Yapı stokunu güvenli kılma anayasal bir görev olarak bakanlık, afad ve belediyelere verilmiştir. Doğu Anadolu bölgesindeki yapı stokunun niteliği İstanbul’da yapılan yapılarla kıyaslandığında çok daha kötüdür. Merkezi yerleşim alanları dışında köylerde çoğunlukla kerpiç ve karkas türü yapılar olması ve bu yapıların çıkarılan yasalarla yenilenmemesi hasarı arttıracak önemli unsurlardan olacaktır.

Yığma  yapılar,  taşıyıcı  sistemi  tuğla  ve  doğal  taşlar  gibi  farklı  kagir  malzemelerden  yapılmış  düşey  duvarlardan  oluşan yapılardır.  Türkiye’de,  yığma  yapılar  özellikle  kırsal  bölgelerde  yaygın  olarak  karşımıza  çıkmaktadır.

  Deprem  gibi  yanal kuvvetlere karşı betonarme ya da çelik elemanlara göre istenen süneklik özelliğini sağlayamayan yığma yapılar; bu özelliğinden dolayı depreme dayanıklı yapı olarak değerlendirilmemektedir (Akgül ve Doğan, 2020). 2019 yılında meydana gelen depremde az/orta hasar görmüş kerpiç evlerin, bu depremde yıkıldığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Bu depremde yüzlerce kagir, kerpiç ve karkas yapılar yıkılması muhtemeldir.

Merkezdeki yapılar ise çoğunlukla denetimsiz kontrolsüz bir şekilde inşa edildiği düşünüldüğünde hasarın ve can kaybının olması yüksek olasılıktır.

Bu nedenle 6.5 büyüklüğündeki Sivrice depreminde bir vatandaşın burnunun kanaması/hayatını kaybetmesinin sorumlusu önlemeyi almayan yöneticilerdir. Bugün “ bu depremden sonra can kaybının ne kadar az olduğu, yıkılan binaların ne kadar az olduğunu” söyleyip, durumu kurtarma çabasına giren yöneticiler, sorumluluklarını üzerinden atmak dışında yine bir iş yapmadıklarını kabul etmektedirler.

2011 Van depreminde kamu gücü başta olmak üzere yapı yapan kurum ve kişiler bu noktada gerekli önlemleri almadığı için ilk kez bir mahkeme kararıyla kamu cezalandırılmıştır.

Kamu gücü deprem karşısında önlem almayı, yapıları güvenli kılmayı sağlamakla görevlidir. Elazığ, Tunceli, Malatya, Adıyaman, Bingöl ve Diyarbakır’da deprem kuvvetli şekilde hissedilmiş ve köylerinde can kaybı yaratacak ve yapılara ciddi hasarlar verecek bir deprem özelliğindedir.

Soğuk hava koşullarında artçı depremlerin devam etmesi, evlerinden hasar olanların kesinlikle yapılarına girmemelerini gerektirmektedir.

Bir problemde kötü hava koşullarından dolayı köylere ulaşılamamasından dolayı can kaybının artması durumudur. Yönetimsel güç bir depreme daha hazırlıksız yakalanmıştır.

Savaş Karabulut / Jeofizik Mühendisi

Bu haber 13568 defa okunmuştur.

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
ESKİ VE YENİ BELEDİYE BAŞKANLARINA SORUŞTURMA İZNİ VERİLDİ!
ESKİ VE YENİ BELEDİYE BAŞKANLARINA SORUŞTURMA İZNİ VERİLDİ!
ALEVİ KÜLTÜR DERNEĞİ BAKIRKÖY ŞUBESİ AÇILIYOR!
ALEVİ KÜLTÜR DERNEĞİ BAKIRKÖY ŞUBESİ AÇILIYOR!