ABD ve İran heyetleri, 8 Nisan 01:30 sularında varılan iki haftalık ateşkesin ardından Pakistan’ın başkenti İslamabad’da buluşmuştu. Görüşmelere ABD adına Başkan Yardımcısı JD Vance, İran adınaysa Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık etti.Müzakerelerin ardından bugün (12 Nisan) erken saatlerde konuşan Vance, yaklaşık üç dakika süren basın toplantısında ”Tarafımızın koşullarını kabul etmeyi tercih etmediler” dedi ama kapıyı aralık bıraktı: ”Buradan çok basit bir teklifle ayrılıyoruz. Bu, son ve en iyi teklifimiz. İranlıların kabul edip etmeyeceğini göreceğiz.”Müzakerelerin ardından İran devlet televizyonu IRIB’teyse şöyle dendi:”İran heyeti, halkının ulusal çıkarlarını korumak amacıyla 21 saat kesintisiz ve yoğun müzakere etti. İran heyetinin çeşitli girişimlerine karşın Amerikan tarafının mantıksız talepleri müzakerelerin ilerlemesini engelledi. Görüşmeler bu yüzden sona erdi.”Pakistan’ın arabuluculuğuyla düzenlenen müzakere, 1979 İran İslam Devrimi’nden bu yana ABD ve İranlı yetkililer arasındaki en üst düzey görüşmeydi.Görüşmelerin ardından Trump “ABD Donanması, Hürmüz Boğazı’na girmeye veya boğazdan çıkmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacak” dedi.ABD başkanı TRT Haber’in aktardığına göre Truth Social sosyal medya hesabından şöyle yazdı:“İran, Hürmüz Boğazı’nı açma sözü verdi ve bunu bilerek yerine getirmedi.Donanmamıza, uluslararası sularda İran’a geçiş ücreti ödemiş her gemiyi tespit edip durdurma talimatı verdim. Yasadışı bir geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçişe sahip olmayacaktır.Aynı zamanda İranlıların boğazlara yerleştirdiği mayınları da yok etmeye başlayacağız.”
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
