CHP Parti Meclisi’nde revize edilen aday belirleme yönetmeliği ile partinin önseçim yapacağı yerlerde de genel merkezin “kontenjan” aday göstermesinin yolu açıldı.
Uygulanacak “fermuar sistemi” ile parti oylarının yüzde 10’un üzerinde olduğu illerde bazı sıralar kontenjan olarak kullanılabilecek. Bu yöntemle genel merkez, 550 adayın yüzde 15’ine karşılık gelen 83 kontenjanı istediği seçim çevrelerine yerleştirebilecek.
PM’nin son toplantısında alınan kararla, ön seçim yapılacak yerlerde sıralamanın nasıl olacağına genel merkez karar verecek. Bu değişiklik Kemal Kılıçdaroğlu’nun mevcutta 83 milletvekili adayını istediği yerlere yerleştirmesine olanak sağlayacak.
CHP Genel Merkezinden aldığımız duyumlara göre CHP, seçim sürecinde oy oranının yüzde 10’u aştığı illerde önseçim yapacak. Ancak önseçimle birlikte “fermuar sistemiyle” kontenjan uygulaması da yapılacak. Örneğin İstanbul’un bir seçim bölgesinde 1. - 3. - 5. -7 sıra ya da 2. - 4. - 6. -8 sıralar kontenjan olarak kullanılırken diğer sıralar önseçimle gelen adaylara bırakılacak.
‘Denge unsuru’
Parti yöneticilerinden edinilen bilgilere göre, bu uygulama bölgesel dengelerin korunması konusunda da etkili olacak. Örneğin seçim bölgesinde yapılan önseçimle seçilebilecek sıraların tamamının belli bir grup tarafından belirlenmesinin önüne geçilecek. Milletvekili sayısının 1 olduğu illerde kontenjan ilk sıra için kullanılmayacak.
Ancak vekil sayısı arttıkça kontenjanla listelerde denge oluşturulacak. Bunların yanı sıra genel başkanın Siyasi Partiler Yasası’ndan kaynaklanan yüzde 5 kontenjanı var. Bu da 28 milletvekiline karşılık geliyor.
Genel başkan, bu kontejanı önseçim olan illerde kullanabiliyor. Son seçim itibarıyla partinin vekil çıkaramadığı, ancak yüzde 10’un üzerinde oy aldığı 15 il şöyle sıralanıyor: Aksaray, Bilecik, Elazığ, Kars, Kastamonu, Kırşehir, Kütahya, Nevşehir, Rize, Yozgat, Karaman, Karabük, Kilis, Osmaniye, Düzce.
Yeni düzenlemeyle bu illerde de önseçime gidilmesi ancak bir bölümünde yine kontenjan kullanılması planlanıyor. Partinin oylarının yüzde 10’u geçmediği için genel başkanın istediği gibi milletvekili yazabileceği iller ise şunlar: Ağrı, Batman, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Çankırı, Diyarbakır, Erzurum, Gümüşhane, Hakkâri, Mardin, Muş, Siirt, Şanlıurfa, Van, Şırnak, Iğdır.
İzmir ve bir çok ilde tüzük yönetmeliğinin “tüzüğe aykırı olduğu gerekçesiyle” açılan davaları devam ediyor. Bu tür davalar, Asliye Hukuk Mahkemelerinde basit yargılama gerektirdiğinden yaklaşık dört aylık bir sürede sonuçlanması beklenmektedir. Bu davalar sonuçlanmadan, YSK takvimi gereği aday belirlenme şeklinin “Mart 2015 sonunda tamamlanacağını” öngörürsek ve Genel Başkan Kılıçdaroğlu bu yönetmeliğe dayanarak adayları “merkez ataması” adı altında “fermuar sistemi“yle yani tek rakamlar Genel Merkez’e çift rakamlar örgüt denetiminde eğilim yoklamasıyla belirlemiş olursa CHP için ciddi sıkıntı doğuracağa benziyor. Tüzük yönetmeliğinin iptali için açılan davaların herhangi birinin, Nisan ya da Mayıs aylarında yönetmeliğin iptali yönünde sonuçlanması durumunda “CHP listelerinden seçime girecek milletvekili adaylarının tamamının iptal edilmiş sayılacağı için” bu durum “CHP’nin seçime giremeyeceği” anlamına gelir.
Fermuar sistemi uygulanamaz çünkü tüzükte yüzde 85 ön seçim yapılacağı yazılı. Bu da genel merkezin -yüzde 15’i -26 vekilden hesapladığınızda- her iki bölgeden en fazla 2’şer kontenjan kullanabileceğini gösteriyor. O zaman fermuar sistemi uygulanması maddeten mümkün değil” diye tepki gösteren Alaattin Yüksel, vekil adaylarının belirlenmesinde en doğru kararı üye ve delegelerin verebileceğini ve konuyu PM toplantısında gündeme getireceğini kaydetti: “Bu konuda yönetmelik hazırlandı. O yönetmelikte bu kontenjan sınırlamasının her seçim çevresinde uygulanması yönetmelikte yok. Ama bu adil olmaz, doğru olmaz. Bunu yönetmeliğe bağlamak için de önümüzdeki PM toplantısına gündeme getireceğiz. Bu konuda bir hazırlığımız, çalışmamız var. Gelmese de yönetmeliğe girmesi konusunda öneride bulunacağım. Yönetmeliğe o da yazılırsa her seçim bölgesinde İzmir’de 2’den fazla kontenjan tüzüğe göre de kullanılamaz. Doğru da mümkün de değil. Yarısının kontenjan kullanılarak seçilmesi çok yanlış olur. En doğru kararı üye ve delege verir”