İstanbul'da 'yarısı bizden' telaşı

İstanbul’da riskli yapıların dönüşümü için uygulanan Yarısı Bizden Kampanyası’nın sona yaklaşması kentsel dönüşüm sürecini hızlandırdı. 875 bin TL’si hibe olarak kullandırılan 1.875 milyon TL’lik destek bu yıl sonunda bitiyor. Yerini yüzde 0.69 faiz ve 15 yıl vadeyle devreye alınan 3 milyon TL krediye dayalı yeni bir modele bırakacak. Hibeyi kaçırmak istemeyen İstanbullular ise adeta müteahhit avına çıktı, özellikle yapı stokunun eski olduğu Avcılar, Güngören, Bağcılar, Bahçelievler, Bakırköy, Kadıköy, Şişli, Sarıyer gibi ilçeler şantiyeye döndü. Uzmanlar ise müteahhit seçimi, denetim eksiklikleri ve finansal riskler nedeniyle sürecin dikkatle yürütülmesi gerektiğini vurguluyor.

MÜTEAHHİT AVI

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, daha önce “bir düşüneyim, başka teklif alayım” yaklaşımının yerini “kim gelirse anlaşalım” eğilimine bıraktığını söyledi. Aşa, yeni konutlarda fiyatların iki katına çıkması, kira değerlerinin ise yüzde 50’ye varan oranda artış yaşanmasının dönüşüm kararlarında etkili olduğunu ifade etti. 3 milyon TL kredi seçeneğinin 70-80 metrekarelik konutlarda dönüşüm için yeterli olabileceğini kaydeden Aşa, ancak emekliler ve düşük gelirli kesimlerin ek ödeme yapamayacak durumda olduğunu, desteklerin genişletilmesi gerektiğini ifade etti. İstanbul Emlakçılar Odası’nın mahalle bazlı dönüşüm projeleri geliştirdiklerini, şu anda üç mahallede pilot çalışma yürüttüklerini söyledi.

İstanbul Kentsel Dönüşüm Derneği Başkanı Hakan Çatalkaya da devletin hibe modelinden uzaklaşıp kredi ağırlıklı sisteme geçmesinin temel nedeninin desteklerin amacı dışında kullanılması olduğunu belirtti. Dönüşüm sürecindeki en büyük problemin maliklerin uzlaşamaması olduğunu vurgulayan Çatalkaya, bina içinde yeterli çoğunluk sağlamadan risk tespiti yaptırmanın süreci kilitlediğini ifade etti. Çatalkaya, bazı binaların boşaltıldığı hâlde dava süreçleri nedeniyle yıkılamadığını; elektriği ve suyu kesilmiş, terk edilmiş binaların İstanbul’un birçok ilçesinde görüldüğünü söyledi. Dönüşüm projelerinde yeni dairelerin küçülmesinin de maliklerin kararını zorlaştırdığını dile getiren Çatalkaya, devletin ek kat veya emsal artışı vermesi hâlinde projelerin daha fizibil hâle geldiğini dile getirdi.

Yüzde 40 fiyat farkı olabiliyor

Tüketici Birliği Federasyonu (TBF) Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, kentsel dönüşümle yastık altındaki paranın piyasaya çıkması ve inşaat sektörü üzerinden ekonomik döngünün hızlandırılmasının hedeflendiğini savundu. Yaşanan mağduriyetlere dikkat çeken Deniz, müteahhit firmaların verdiği teklifler arasında yüzde 40’a varan farklar oluştuğunu, vatandaşların mutlaka birden fazla firmadan teklif alması gerektiğini söyledi. Kentsel dönüşümde en büyük risklerden birinin müteahhit firmaların finansal yetersizliği olduğunu kaydeden Deniz, aynı anda çok sayıda projeye giren şirketlerin süreç içinde tıkanabildiğini ifade etti. Bazı firmaların yeni projelerden elde ettiği gelirle eski projeleri tamamlamaya çalıştığını söyleyen Deniz, “Bu durum Ponzi sistemine benziyor. İnsanlar yıllarca teslim edilmeyen projeler nedeniyle mağdur olabiliyor” dedi. Yerel yönetimlerin denetim süreçlerinde eksiklikler bulunduğunu savunan Deniz, projeye aykırı uygulamaların ileride vatandaşları mağdur edebileceğini ifade etti.

Nelere dikkat edilmeli?

- Müteahhit firmanın mali yapısı araştırılmalı

- Daha önce tamamladığı projeler incelenmeli

- Aynı anda yürüttüğü proje sayısı öğrenilmeli

- Sözleşmeler hukukçu desteğiyle hazırlanmalı

- Teslim süresi ve cezai şartlar açıkça yazılmalı

Dönüşümün patladığı ilçeler

 Avcılar
 Bağcılar
 Bahçelievler
 Bakırköy
 Beşiktaş
 Güngören
 Kadıköy
 Sarıyer
 Şişli