Ege Denizi, yüzyıllardır sadece iki ülkeyi değil, aynı zamanda iki farklı tarih anlatısını, iki farklı güvenlik algısını ve iki farklı gelecek tasavvurunu karşı karşıya getiren bir coğrafya olmuştur. Türkiye ile Yunanistan arasındaki sorunlar yeni değildir. Ancak son yıllarda adaların silahlandırılması, 12 mil tartışmaları ve ABD'nin Dedeağaç'taki askeri varlığı nedeniyle kamuoyunda sıkça aynı soru sorulmaktadır: Acaba bir Türk-Yunan savaşı mümkün mü?
Bugün Ege'ye baktığımızda hukuki ihtilafların askeri başlıklara dönüştüğünü görüyoruz. Türkiye, uluslararası antlaşmalar gereği bazı Doğu Ege adalarının silahsız statüde olması gerektiğini savunurken, Yunanistan güvenlik gerekçesiyle bu adalarda askeri varlığını artırmaktadır. Her iki taraf da kendi tezlerinin uluslararası hukuk tarafından desteklendiğini ileri sürmektedir.
Bir diğer tartışma konusu ise 12 mil meselesidir. Yunanistan'ın karasularını Ege'de 12 mile çıkarması halinde ortaya çıkacak tablo, Türkiye açısından yalnızca teknik bir deniz hukuku sorunu değil, aynı zamanda stratejik bir güvenlik meselesi olarak görülmektedir. Bu nedenle konu yıllardır iki ülke ilişkilerinin en hassas başlıklarından biri olmayı sürdürmektedir.
Buna son yıllarda ABD'nin Dedeağaç'taki askeri faaliyetleri de eklenmiştir. ABD'nin bölgedeki varlığı kimi çevreler tarafından NATO'nun lojistik ihtiyaçlarıyla açıklanırken, kimi çevreler ise bunun Türkiye üzerinde dolaylı bir baskı mekanizması oluşturduğunu düşünmektedir. Gerçek olan ise Doğu Akdeniz ve Karadeniz eksenindeki gelişmeler nedeniyle bölgenin küresel güçlerin de dikkat merkezine yerleşmiş olmasıdır.
Peki bütün bunlar savaşa mı işaret ediyor?
Tarihin öğrettiği önemli bir gerçek vardır: Devletler savaş istemedikleri için değil, savaşın maliyeti kazancından yüksek olduğu için çoğu zaman savaştan kaçınırlar. Bugün Türkiye ve Yunanistan'ın karşı karşıya olduğu denklem tam da budur. İki ülke de NATO üyesidir. İki ülkenin ekonomileri ağır bir savaş yükünü taşımakta zorlanacaktır. Turizmden ticarete kadar birçok alan ciddi zarar görecektir. Üstelik böyle bir çatışma yalnızca Ankara ile Atina'yı değil, Avrupa'yı ve NATO'yu da doğrudan etkileyecektir.
Bu nedenle yakın vadede büyük çaplı bir savaş ihtimali düşük görünmektedir. Ancak bu durum tehlikenin tamamen ortadan kalktığı anlamına da gelmez. Tarihte birçok çatışma, tarafların planladığı savaşlarla değil, yanlış hesaplamalar, kazalar ve kontrol edilemeyen krizlerle başlamıştır. Ege'nin asıl riski de budur.
Bugün ihtiyaç duyulan şey daha fazla silah değil, daha fazla diplomasi ve daha fazla akıldır. Çünkü savaşların kazananı olduğu iddia edilir; fakat gerçekte savaşlar sonunda mezarlıklar büyür, şehirler yoksullaşır ve halklar kaybeder.
Ege'de barışın korunması yalnızca Türkiye'nin ya da Yunanistan'ın değil, gelecek nesillerin de ortak çıkarıdır. Devletlerin görevi savaş ihtimallerini konuşmak değil, o ihtimalleri ortadan kaldıracak iradeyi gösterebilmektir. Tarih, silahların sustuğu günleri değil, aklın galip geldiği günleri hatırlar.
